Abazali abaningi bahlala bephaphama becabanga ngesikhathi sokubuka kwezingane zabo — imikhawulo, izinhlelo, nezimpi ngezinsiza. Kukhona abambalwa abakhathazekile ngento engase ibe yinto ebaluleke kakhulu: ukusetshenziswa kwabo ucingo, okwenziwa phambi kwalabo izingane nsuku zonke. Ungabeka yonke imithetho yesikhathi sokubuka ofuna, kodwa izingane ziwabukeli ngokuqinile, futhi zifunda ukuthi ubudlelwano obujwayelekile nocingo bukhombisa kanjani ngokubuka abadala abakuzungezile. Isifundo sitholakala ekuziphatheni kwakho, hhayi emigomeni yakho.

Lokhu akukhulumi ngokuqhanyiswa kwabazali — wonke umzali uthatha ifoni, futhi ama-skrini anemisebenzi ethile empilweni yomndeni. Kukho iphuzu elibalulekile elingaphuthelwa kalula: umthelela onamandla kakhulu esikhathini esizayo somntwana wakho imikhuba yephoni kungenzeka ingabi imikhawulo oyibekela, kodwa imikhuba oyikhombisayo. Nansi okukhuluma ucwaningo, nokuthi kufanele wenze ukuthini ngakho.

Izingane zifunda ngokukopela, hhayi ngokufundiswa

Psychology yokukhula isiqinisekisile ukuthi izingane ezincane zifunda izinto eziningi kakhulu ngokubukela nokukopela — zibuka lokho okwenziwa abantu abadala abathembekile futhi zikhuluma lokho, ngokuvamile ngempela kakhulu kunokulandela lokho abakubhalayo. Lapho amazwi akho ("beka isikrini sakho kude") ephikisana nesenzo sakho (ukuskrola etafuleni), izingane zifunda leso senzo. Izenzo azikhulumi kuphela kakhulu kunamazwi; kumntwana obukayo, ziwumsebenzi wangempela.

Ngakho, ingane ekhuliswe ibukela abazali abahlola amafoni njalo, behlola ukudla, futhi befuna idivayisi njalo emizuzwini ethule, ifunda, ngesikhathi sangempela, ukuthi lokhu kuyindlela yokusebenzisa amafoni. Akukho ukufundisa ngemicimbi enempilo okungakha iminyaka yokubonisa lokho. Izinqubomgomo zekhaya — okukhona, lapho kulungile, ukuthi abantu bakhona kangakanani — zibekwe kulokho okwenziwa abadala, kakhulu kunemithetho abayikhulumayo.

Ungabeka yonke imithetho yesikhathi sokubuka, kodwa ingane yakho ifunda ukuthi ubudlelwano obujwayelekile nephoni bubukeka kanjani ngokubuka eyakho. Ukuziphatha kuyifundo. Imithetho iyizwi elingaphandle.

Izindleko zomzali ophazamisekile

Kukhona enye ingxenye, engaphezulu kokumodela: ukuthi ukusetshenziswa kwefoni ngesikhathi sokuxhumana kuthinta kanjani ubudlelwano okwamanje. Abacwaningi bahlolisise "technoference" — ukuphazamiseka kwansuku zonke kokuxhumana phakathi kwabazali nezingane ngenxa kwezinsiza — futhi baxhumanisa ukuphazamiseka okukhulu kokusebenzisa ifoni kwabazali ngesikhathi sokuxhumana nezinkinga eziningi zokuziphatha ezinganeni kanye nokuxhumana okuncane. Lapho ukunakwa kukababa noma kumama kuphonswa kaningi esikrinini phakathi kokuxhumana, ingane ibona uchungechunge lwezixhumanisi ezincane.

Izingane ezincane ikakhulukazi zifunda ukunakwa njengothando. Umzali ophakathi kokusebenzisa ifoni, ebheka phezulu ngokuphazamiseka, uthumela uphawu ingane ezwa nakuba ingakwazi ukukuchaza: lesi sikhala sikhona phakathi kwami, futhi kwesinye isikhathi siphumelela. Le nqubo ifana naleyo esichaza kuyo ukuthi amafoni abhubhisa kanjani ubudlelwano ngokuqhubekayo — lokho kuphela kufika ngokukhululeka okukhulu uma umuntu ophonswa ingxenye engathathwa njengomntwana osafunda ukuthi ubalulekile.

Imiphumela emibili ngasikhathi sinye: ukusetshenziswa kwefoni yakho kufundisa izingane zakho imikhuba yazo ezayo (ukubukisa) FUTHI kubumba uxhumano lwakho nazo manje (ukuphazamiseka kwezobuchwepheshe). Kokubili kusemsebenzini ofanayo — okusho ukuthi ukushintsha lokhu kuzokwenza kube nezinzuzo ezimbili.

Kungani lokhu kuyindaba enhle, hhayi ukuzwa amacala

Kuzoba lula ukufunda konke lokhu njengokunye okwenza abazali bazizwe kabi. Kunalokho, kabaluleka: lokhu kuyinsiza. Uma ukubukisa kwakho kuyinto eyodwa yezinto ezinamandla kakhulu ekuthonyeni ubudlelwano bezingane zakho nezehlakalo zobuchwepheshe, khona-ke ukuthuthukisa imikhuba yakho yokusebenzisa ifoni kuyinto yokuba abazali — kungenzeka kube yindlela engcono yokuba abazali kunanoma yimuphi umthetho ongawufaka. Into ozoyithola ngempela iphinde ibe enye yezinto ezinhle kakhulu ongayenza ezinganeni zakho.

Futhi lokhu kugwema umjaho ophoqayo ophoqayo. Imigomo idinga ukuhlolela njalo futhi ikhiqiza ukungqubuzana. Ukubonisa kusebenza ngokungaqondile, nsuku zonke, ngaphandle kokulwa — izingane zakho zithola umkhuba ovezwe. Ukushintsha umzamo ukusuka ekuphatheni ama-skrini abo ukuya ekulungiseni eyakho kuvame ukuba lula futhi kusebenziseka kahle. Awufaki umsebenzi wokuba ngumzali; ukhetha omunye onamandla.

Okufanele ukwenze

Lokhu akusho ukuthi kufanele ungabi nefonela noma ube mphelele — kusho ukuthi kufanele ube nenhloso ezikhathini izingane zibuka futhi ezikhathini ukuxhumana kubaluleke kakhulu:

  • Vikela izikhathi ezithile zokungasebenzisi ifoni ndawonye. Ukudla, ukuhamba esikoleni, izinqubo zokulala, ihora lokuqala uma ubuyile. Qinisekisa ukuthi lezi zikhathi azinayo ifoni kubo bonke, kuhlanganise nabantu abadala. Izindawo ezihlala zingafoni zifundisa kakhulu kunezindlela ezithile.
  • Chaza ukusetshenziswa okuhlosiwe. Uma usebenzisa ifoni eduze kwezingane, kungasiza ukusho ukuthi iyini — "Ngiyabheka isikhathi sebhasi," bese uyibeka phansi. Lokhu kukhombisa ukusetshenziswa okuhlosiwe kunokuhlola okungapheli, kukhombisa ifoni njengensiza, hhayi njengokujwayelekile.
  • Nikeza ukunakwa okuphelele uma bekhuluma nawe. Faka ifoni phansi, bheka phezulu. Ukuhlangabezana njalo nokunakwa okuphelele kubalulekile — futhi kukhombisa ukuthi abantu bafanele ukunakwa okuphelele.
  • Vumela babone ukuthi uyayibeka phansi futhi ube nekhanda elingenalutho. Izingane ezingakaze zibone abadala behlezi ngaphandle kwesikrini zifunda ukuthi ukuhlala kufanele kuhlale kugcwaliswa. Ukukhombisa isikhathi esingenalutho kuyisifundo esithule.
  • Faka imithetho kuwe nawe. "Ayikho ifoni etafuleni" eyignorelwa abazali ifundisa ukuthi imithetho iyabafaneleka izingane futhi ubuqili buyajwayeleka. Imithetho eyabelwe bonke iyasebenza; imithetho eyodwa ikhulisa ukungajabuli nokukopela kokwehlukana.

Inhloso akukhona ukuba nendlu engenasikrini noma ubuhle bokuba abazali — kuhle kakhulu ukuba nenhloso yokuthi okuvezwe kube yinto enempilo. Ukuze uthole indlela ebanzi yokwenza lokhu kube yimpumelelo, bheka umhlahlandlela wethu ku-ukunciphisa isikhathi sokusebenzisa isikrini ngaphandle kokuzikhandla. Ukushintsha indawo yomndeni wonke kulula kunokuphatha okukodwa kuphela.

Umphumela

Abazali bafaka amandla amakhulu ekuphatheni isikhathi sokubuka kwezingane zabo, kodwa bavame ukungabheki kahle indlela abanye abantu abasebenzisa ngayo amafoni, okwenziwa nsuku zonke phambi kwezingane ezibukayo, ezizama ukukopela. Izingane zifunda ukuthi kuyinto ejwayelekile ngokubheka abantu abadala ababazungezile, kanti umama noma ubaba ophazamisekile ufundisa imikhuba ezayo futhi unciphisa uxhumano lwamanje — lezi yizindleko ezimbili ezihamba ndawonye.

Okwesabekayo ukuthi ukuthuthukisa ubudlelwano bakho nefonini yakho kuyindlela ephumelelayo yokuba ngumzali — futhi kusebenza ngaphandle kwemizamo yokuphikisana nezimiso. Vika isikhathi esithile sokungasebenzisi ifoni, nikeza ukunakwa okuphelele lapho kudingeka, uvumele babone ukuthi ubeka idivayisi phansi. Izingane zakho azilaleli imithetho yakho mayelana nefonini. Ziyabuka ukuthi uyisebenzisa kanjani. Yenza lokho kube nentshisekelo yokubuka.

Sources

  1. Bandura, A. (1977). Social Learning Theory. Prentice Hall.
  2. McDaniel, B.T., & Radesky, J.S. (2018). Technoference: Parent distraction with technology and associations with child behavior problems. Child Development, 89(1), 100–109.
  3. Radesky, J.S., et al. (2014). Patterns of mobile device use by caregivers and children during meals in fast food restaurants. Pediatrics, 133(4), e843–e849.
  4. Kildare, C.A., & Middlemiss, W. (2017). Impact of parents' mobile device use on parent-child interaction: A literature review. Computers in Human Behavior, 75, 579–593.
  5. Myruski, S., et al. (2018). Digital disruption? Maternal mobile device use is related to infant social-emotional functioning. Developmental Science, 21(4), e12610.

Yiba khona kakhulu nabantu ababalulekile

Unwire ikusize ubone ukuthi amadivayisi aphakathi kwakho nabantu abakuzungezile, futhi ikunikeze uhlelo olucacile lokushintsha lokho — ukuhlolwa kwe-AI, imodyuli ezigxile, nokulandela imikhuba evikela uxhumano olungokoqobo.