Ukulutha kwefoni: Kujwayelekile Kangakanani? | Unwire
Bangaki abantu abaminyene ngempela emafonini abo? Izimpendulo eziqinile kakhulu zivela kuma-meta-analysis ahlanganisa amakhulu ezifundo. Nazi izinombolo zawo, lokho akukala ngempela, nokuthi aphelelephi.
Emhlabeni wonke, cishe u-27% wabantu bahlangabezana nemibandela yokulutheka ku-smartphone emibuzweni eqinisekisiwe — futhi cishe oyedwa kwabangu-4 ezinganeni nasentsheni ubonisa ukusetshenziswa kwe-smartphone okuyinkinga.
Ukulutha kwedijithali emhlabeni wonke
| Uhlobo | Ukuvama | |
|---|---|---|
| Ukusetshenziswa ngokweqile kwe-smartphone | 27.0% | |
| Ukusetshenziswa ngokweqile kwezinkundla zokuxhumana | 17.4% | |
| Ukusebenzisa i-inthanethi ngokweqile | 14.2% | |
| Ukudlala imidlalo ngokweqile | 6.0% |
Izingane nentsha
| Isilinganiso | Inani | |
|---|---|---|
| Ukusetshenziswa kwe-smartphone okunenkinga | 23.3% | |
| Amathuba okudangala | 3.17× | |
| Amathuba okukhathazeka | 3.05× | |
| Amathuba okuba nokulala okungekuhle | 2.60× | |
| Amathuba okuba nokucindezeleka okubonwayo okuphezulu | 1.86× |
Izinombolo eziyinhloko
- Cishe u-27% wabantu emhlabeni wonke bahlangabezana nemigomo yokuncika ku-smartphone emibuzweni eqinisekisiwe — lesi yisilinganiso esihlanganisiwe esivela ezifundweni ezingu-504 zabantu abangaphezu kwezigidi ezingu-2.1 emazweni angu-64.
- Ukuncika ku-smartphone kuyindlela evame kakhulu yokuncika kwedijithali kulokho kuhlaziywa, kudlula ezinkundleni zokuxhumana (17.4%), i-inthanethi (14.2%) nokuncika emidlalweni (6.0%).
- Phakathi kwezingane nentsha, isilinganiso esimaphakathi sokuvama kokusebenzisa i-smartphone ngendlela eyinkinga ngu-23.3% — cishe umuntu oyedwa kwabangu-4.
- Intsha enokusebenzisa i-smartphone okunenkinga ibinethuba elingaba izikhathi ezi-3 lokuba nokudangala nokukhathazeka kanye nezikhathi ezi-2.6 zokuba nekhwalithi yokulala engesihle — lokho kuwukuhlangana kwezinto, hhayi ubufakazi bokuthi kubangela.
- Izinga liyakhuphuka: izikolo zenyuke ngokuhamba kwesikhathi emazweni amaningi kwangu-24 afundwe, futhi ukuhlaziywa kwamazwe angu-64 kwathola ukuthambekela kokukhuphuka eminyakeni engamashumi amabili, okwaba kubi kakhulu ngesikhathi sobhubhane lwe-COVID-19.
Lapho kuphezulu kakhulu nalapho kuphansi kakhulu
Emazweni angu-24 — abantu abangu-33,831 abaneminyaka engu-15 kuya ku-35, ezifundweni ezisukela ku-2014 kuya ku-2020 — amaphuzu ayephezulu kakhulu eChina naseSaudi Arabia, alandelwa iMalaysia, iBrazil, iSouth Korea, i-Iran, iCanada neTurkey. Ayebehla kakhulu eGermany naseFrance. Ababhali baxhumanisa lo mehluko ngokwengxenye namasiko: amaphuzu aphezulu ayevame ukuvela emazweni anemithetho yomphakathi eqinile nezibopho zomphakathi nezomndeni ezisemthethweni kakhulu.
Ukuhlaziywa okuhlanganisiwe kwamazwe angu-64 kuthole iphethini efanayo ebanzi ngokwesifunda nangemali engenayo: amazinga aphezulu esifundeni sase-Eastern Mediterranean nasemazweni anemali engenayo ephansi kanye nalawo anemali engenayo ephansi kuya emaphakathi.
Okukalwa yilezi zibalo
Smartphone addiction is not an official diagnosis. Studies measure it with self-report questionnaires such as the Smartphone Addiction Scale and count everyone above a cut-off score. Different scales and cut-offs give different rates — one reason estimates range so widely between studies. The figures describe how common the pattern is in surveys, not how many people would receive a clinical diagnosis.
Umi kuphi?
Uhlolo lwethu lwamahhala lokubheka ukusetshenziswa ngokweqile kwefoni lusebenzisa imibuzo eyishumi eguqulwe kusukela enguqulweni emfushane ye-Smartphone Addiction Scale (SAS-SV), isikali esifanayo esisekela ingxenye enkulu yocwaningo olungenhla. Luthatha imizuzu emibili futhi lukunika isinyathelo esilandelayo esicacile, hhayi ukuxilongwa.
Imithombo
- Meng SQ, Cheng JL, Li YY, et al. Ukusabalala komhlaba wonke kokulutha kwedijithali kubantu bonke: ukubuyekezwa okuhlelekile kanye ne-meta-analysis. Clinical Psychology Review, 93, 102128 (2022).
- Sohn SY, Rees P, Wildridge B, Kalk NJ, Carter B. Ukusabalala kokusetshenziswa kwe-smartphone okuyinkinga kanye nemiphumela yezempilo yengqondo ehambisana nakho ezinganeni nakubantu abasha: ukubuyekezwa okuhlelekile, i-meta-analysis kanye ne-GRADE yobufakazi. BMC Psychiatry, 19, 356 (2019).
- Olson JA, Sandra DA, Colucci ÉS, et al. Ukulutha kwama-smartphone kuyanda emhlabeni wonke: i-meta-analysis yamazwe angu-24. Computers in Human Behavior, 129, 107138 (2022).
Ikhasi ligcine ukubuyekezwa: Septhemba 2026. Sibuyekeza izibalo uma kushicilelwa ama-meta-analysis amasha.
Imibuzo evame ukubuzwa
Kuvame kangakanani ukusebenzisa ifoni ngokweqile?
Ukuhlaziywa okuhlanganisiwe kwango-2022 kwezifundo ezingu-504 ezihlanganisa abantu abayizigidi ezingu-2.1 emazweni angu-64 kwalinganiselwa ukuthi u-26.99% wabantu uhlangabezana nemibandela yokuncika kakhulu ocingweni oluhlakaniphile emibuzweni eqinisekisiwe — cishe umuntu oyedwa kwabane. Lesi silinganiso siyahluka kakhulu ngokwemibuzo nesilinganiso sokusika esisetshenzisiwe.
Bangaki abasebasha abancika kakhulu ocingweni lwabo?
Ukubuyekezwa okuhlelekile kwezifundo ezingu-41 ezihlanganisa izingane nabantu abasha abangu-41,871 kuthole ukuthi ukuvama okuphakathi kokusetshenziswa kwe-smartphone okuyinkinga bekungu-23.3% — cishe umuntu oyedwa kwabane. Izifundo ngazinye zazihluka kakhulu, futhi eziningi zazikala lokhu ngemibuzo abantu abazigcwalisa bona.
Yimaphi amazwe anokusetshenziswa ngokweqile kwe-smartphone okuphakeme kakhulu?
Ekucwaningweni okuhlangene kwamazwe angu-24 (abantu abaneminyaka engu-15 kuya kwengu-35, izifundo ezisukela ku-2014 kuya ku-2020), amaphuzu ayephakeme kakhulu eShayina naseSaudi Arabia, kwalandela iMalaysia, iBrazil, iNingizimu Korea, i-Iran, iCanada neTurkey, kanti ayephansi kakhulu eJalimane naseFrance.
Ingabe ukuncika ocingweni kuwukuxilongwa okusemthethweni?
Cha. Umlutha we-smartphone akuyona inkinga yokuxilonga esemthethweni. Abacwaningi balinganisa ukusetshenziswa kwe-smartphone okunenkinga ngama-questionnaire nezikolo zokunquma umkhawulo, yingakho izilinganiso zehluka kakhulu phakathi kwezifundo. Uma ukusetshenziswa kwefoni yakho kukwenza ucindezeleke kakhulu, khuluma nochwepheshe bezempilo.
Ingabe umlutha wefoni uya ngokuya uba mubi?
Ucwaningo lukhomba kanjalo: ukuhlaziywa okuhlanganisa amazwe angu-24 kwathola ukuthi izikolo bezikhuphuka ngokuhamba kwesikhathi emazweni amaningi, kanti ukuhlaziywa okuhlanganisa amazwe angu-64 kwathola ukuthambekela kokukhuphuka phakathi neminyaka engamashumi amabili, okwaba kubi kakhulu ngesikhathi sobhadane lwe-COVID-19.