Muda wa Kuingia kwa Watoto: Utafiti Unasema Nini Halisi

"Ni muda gani wa kutumia skrini ni mwingi sana kwa watoto?" ni moja ya maswali yanayofutwa sana kuhusu malezi katika muongo uliopita. Majibu yanaonekana kuzunguka kwenye moja ya nguzo mbili zisizo na msaada: miongozo ngumu ("chini ya miaka miwili, hakuna kabisa; miaka miwili hadi mitano, saa moja") bila kueleza mfumo wowote, au faraja ya kupuuza ("inategemea maudhui") bila mwongozo wa vitendo.

Sayansi ni ya kina zaidi kuliko zote mbili — na ina hatua zinazoweza kuchukuliwa. Hapa kuna kile ushahidi unavyoonyesha kuhusu jinsi skrini zinavyoathiri akili zinazokua, ni vipengele vipi vinavyohusika zaidi, na wazazi wanaweza kufanya nini kwa njia halisi kuhusu hilo.

Kwa nini akili zinazokua ni tofauti

Wasiwasi kuhusu skrini kwa watoto si tu kuhusu masaa — ni kuhusu kile muda wa skrini unachokiondoa na jinsi unavyoshirikiana na maendeleo ya neva katika hatua maalum.

Maendeleo ya ubongo kuanzia kuzaliwa hadi ujana yanajulikana kwa plasticity inayotegemea uzoefu: muunganisho wa neva unaundwa, kuimarishwa, au kupunguzwa kulingana na maingiliano ambayo ubongo unapata. Kupata lugha kunategemea mwingiliano wa ana kwa ana, si sauti ya kupita. Kazi za utendaji zinaendelea kupitia michezo inayohusisha kujizuia, kujidhibiti, na kutatua matatizo. Uelewa wa kijamii unakua kupitia kusoma hisia za binadamu, kushughulikia migogoro, na kudhibiti mahusiano katika wakati halisi.

Mikondo si wahusika wasio na upande katika muda. Wanatoa maingiliano maalum na kuondoa mengine. Ni maingiliano gani wanayotoa — na ni yapi wanayoyaondoa — ndicho kinachobainisha athari zao za maendeleo.

Ushahidi unaonyesha, kufikia umri

Chini ya miezi 18. Matokeo yenye ushahidi thabiti zaidi yapo katika umri huu. Muda mwingi wa mapema wa kutumia vyombo vya habari unahusishwa na ukuaji wa lugha kuwa wa polepole (Zimmerman et al., 2007; Tomopoulos et al., 2010), na televisheni ya nyuma — skrini iliyowashwa chumbani iwe mtoto anaangalia au la — hupunguza kiasi ambacho wazazi huongea na mtoto wao, jambo ambalo ni kichocheo muhimu cha ukuaji wa lugha mapema. Ukubwa wa athari ni muhimu: katika utafiti uliorekodi sauti za nyumbani kwa siku nzima, kila saa ya ziada ya TV inayosikika ilihusishwa na takriban maneno 770 machache kutoka kwa watu wazima (Christakis et al., 2009).

Video chat (FaceTime, simu za video na mtu mzima anayejibu) ni mfano ulioandikwa wa utafiti kuhusu skrini chini ya miezi 18 — watoto wanaweza kujifunza lugha kutokana nayo kwa sababu inahifadhi mawasiliano yanayohusiana na yanayojibu ambayo yanachochea upatikanaji wa lugha. Video ya kupita tu haiwezi kuiga hii.

Umri wa miaka 2–5. Matokeo yanayojitokeza kwa uthabiti zaidi katika umri huu ni uhusiano kati ya maudhui ya kasi na kazi za kiutendaji. Utafiti maarufu wa 2011 wa Lillard na Peterson uligundua kuwa dakika tisa tu za kutazama katuni za kasi (utafiti ulitumia SpongeBob SquarePants) zilipunguza kwa kiasi kikubwa utendaji wa watoto wa miaka 4 kwenye kazi za kazi za kiutendaji ikilinganishwa na programu ya elimu yenye kasi ya polepole au kuchora. Athari hiyo ilikuwa ya muda mfupi, na utafiti wa ufuatiliaji ulipendekeza kuwa maudhui ya kubuniwa, si kasi tu, huenda ndiyo yanayochangia (Lillard et al., 2015). Kwa vyovyote, kinachotazamwa na watoto wadogo ni muhimu, si muda tu wanaotazama.

Maudhui ya polepole, ya kuingiliana, na ya kielimu — ambapo mtoto anahimizwa kujibu, kutaja vitu, au kutabiri matokeo — huleta matokeo tofauti. Kuangalia pamoja na mzazi anayewauliza maswali na kuunganisha maudhui na uzoefu wa ulimwengu halisi kunaboresha kuelewa na uhamasishaji wa kujifunza.

Mika 6–12. Kwa watoto wakubwa, wasiwasi mkuu hubadilika. Ushahidi kuhusu utendaji wa kitaaluma ni wa mchanganyiko — tafiti zingine zinaonyesha uhusiano mbaya na muda wa skrini; zingine, hasa kwa maudhui ya kielimu na michezo ya wastani, hazionyeshi athari kubwa au faida kidogo. Dhana ya kufukuzia ni ya kuungwa mkono kwa uthibitisho zaidi: muda wa skrini unaofukuza usingizi na shughuli za mwili huleta matokeo mabaya; muda wa skrini usiofanya hivyo, haujaonekana kuwa na madhara makubwa.

Kuingilia usingizi ndiko njia iliyo na ushahidi mwingi zaidi. Vifaa vilivyo chumbani — hasa vile vinavyotoa arifa — vinahusishwa na usingizi mfupi, kulala baadaye, na ubora mbaya wa usingizi. Kwa kuwa usingizi ni muhimu sana kwa kujifunza, kudhibiti hisia, na ukuaji wa watoto, njia hii ina umuhimu mkubwa sana katika maendeleo.

Ujana. Ubongo wa kijana uko katika kipindi cha pili kikubwa cha ukuaji: gamba la mbele la ubongo linaendelea kukomaa hadi miaka ya ishirini, huku mifumo ya malipo na ya tathmini ya kijamii ikiwa hai sana. Mchanganyiko huu huleta uwezekano maalum wa kuathiriwa na muundo wa mitandao ya kijamii: ratiba za malipo zinazobadilika-badilika (arifa za kupendwa/kuwekewa maoni), kujilinganisha na wengine, na hofu ya kutengwa vyote vinaendana na unyeti wa neva wa vijana kwa njia ambayo haviendani kwa watu wazima.

Matumizi makubwa ya mitandao ya kijamii yamehusishwa mara kwa mara na unyogovu na wasiwasi zaidi kwa vijana, hasa kwa wasichana (Kelly et al., 2018). Haidt na Twenge wanaonyesha ongezeko kubwa la matatizo ya afya ya akili kwa vijana kuanzia karibu 2012, wakati simu janja zilipoanza kuenea sana Marekani. Lakini katika seti kubwa za data, uhusiano wa wastani ni mdogo (Orben & Przybylski, 2019), mwelekeo wa kisababishi bado unajadiliwa, na majaribio ambamo watu walipunguza matumizi ya mitandao ya kijamii yameleta matokeo mseto: baadhi yamepata hali bora ya hisia (Hunt et al., 2018), mengine hakuna mabadiliko. Muhtasari wa kweli ni huu: matumizi makubwa ni ishara ya hatari inayostahili kuchukuliwa kwa uzito, hasa kwa wasichana na kwa vijana ambao tayari wana changamoto.

Kile ambacho miongozo inakifanya vizuri — na vibaya

Miongozo ya Chuo cha Marekani cha Pediatrics (hakuna skrini chini ya miezi 18 isipokuwa mazungumzo ya video; saa moja ya programu zenye ubora kwa watoto wa miaka 2–5; mipaka thabiti kwa watoto wa miaka 6 na kuendelea) inategemea utafiti ulio hapo juu. Ni ya busara kama mwongozo wa jumla lakini ina mapungufu mawili.

Kwanza, inachukulia muda wote wa skrini kama sawa wakati si hivyo. Kutazama yaliyomo kwa kasi, matumizi ya programu za elimu za kuingiliana, mazungumzo ya video na bibi na babu, na Minecraft na rafiki ni shughuli tofauti kabisa zenye athari tofauti za maendeleo. Kuongeza masaa yote kwenye kikomo kimoja kunakosa utaratibu.

Pili, hazizungumzi kuhusu wakati matumizi ya skrini yanapotokea — jambo ambalo ni muhimu kama vile ni kiasi gani. Matumizi ya skrini katika saa moja kabla ya kulala yanaathiri usingizi bila kujali jumla ya muda wa skrini wa kila siku. Skrini wakati wa milo zinapunguza mazungumzo kati ya mzazi na mtoto. Wakati na muktadha wa matumizi yanaathiri matokeo kama vile jumla.

Kilicho muhimu: mfumo wa vitendo

Linda usingizi zaidi ya kila kitu kingine. Hakuna vifaa katika chumba cha kulala usiku. Hakuna skrini katika saa moja kabla ya kulala (kwa watoto wa shule na kuendelea). Mabadiliko haya moja yana ushahidi thabiti zaidi kuliko hatua nyingine yoyote ya kupunguza muda wa skrini — na athari zake kwenye hisia, kujifunza, na tabia ni kubwa.

Linda shughuli za mwili na michezo isiyo na mpangilio. Madhara ya muda wa skrini kwa watoto wakubwa yanaweza kutokea hasa kupitia kuondolewa kwa shughuli hizi. Watoto wanaokutana na miongozo ya shughuli za mwili na kupata muda wa kutosha nje wanaonyesha uhusiano mdogo hasi na matumizi ya skrini ya wastani. Lengo si kupunguza skrini yenyewe — ni kuhakikisha mambo muhimu hayapewi nafasi ndogo.

Pata pamoja na kufanya iwe ya kuingiliana. Haswa kwa watoto wadogo, uwepo wa mzazi aliye na ushirikiano anayewauliza maswali, kuunganisha mambo, na kujibu mtoto hubadilisha kuangalia bila kushiriki kuwa uzoefu wa kuingiliana. "Unadhani nini kitatokea baadaye?" na "Tuliona hiyo kwenye bustani, sivyo?" niingilia kati ndogo zenye athari muhimu za maendeleo.

Tengeneza mazingira yasiyo na vifaa, si masaa tu yasiyo na vifaa. Mlo, safari za gari, na dakika 30 za kwanza baada ya shule ni nyakati zenye thamani kubwa za mazungumzo na uhusiano. Kulinda mazingira haya kunaleta faida zaidi zinazofanana kuliko mipaka ya jumla ya skrini.

Kwa vijana: chelewesha mitandao ya kijamii, si tu punguza. Utafiti kuhusu afya ya akili ya vijana ni mahsusi vya kutosha kuunga mkono kuchelewesha ufikiaji wa mitandao ya kijamii — hasa mipasho inayotawaliwa na algoriti — badala ya kupunguza tu saa za matumizi. Vijana huwa na hisia nyeti zaidi kwa mrejesho wa kijamii na kujilinganisha, na hilo ndilo hasa ambalo mipasho hii huongeza.

Mfano ni muhimu zaidi kuliko wanazazi wengi wanavyofikiria

Utafiti kadhaa umebaini kwamba matumizi ya simu za wazazi wakati wa mwingiliano na watoto yanahusishwa na kupungua kwa majibu na kuongezeka kwa majaribio ya watoto ya kuvutia umakini — hali ambayo inatabiri udhibiti mbaya wa watoto. Utafiti unaonyesha kwamba kile watoto wanachokiona kuhusu jinsi watu wazima wanavyohusiana na vifaa kinashaping uhusiano wao wenyewe navyo.

Mwanzo wa vitendo zaidi: kanuni za nyumbani ambazo ni muhimu zaidi si tu sheria kuhusu muda wa watoto kwenye skrini bali ni mfano wa kimya wa jinsi watu wazima wanavyotumia vifaa vyao wenyewe — hasa ikiwa watu wazima wako kwa kweli katika mazungumzo ya familia au wanashughulikia mazungumzo mengine kwenye simu.

Sources

1. Zimmerman, F.J., et al. (2007). Associations between media viewing and language development in children under age 2 years. Journal of Pediatrics, 151(4), 364–368.
2. Orben, A., & Przybylski, A.K. (2019). The association between adolescent well-being and digital technology use. Nature Human Behaviour, 3(2), 173–182.
3. Hunt, M.G., Marx, R., Lipson, C., & Young, J. (2018). No more FOMO: Limiting social media decreases loneliness and depression. Journal of Social and Clinical Psychology, 37(10), 751–768.
4. Lillard, A.S., & Peterson, J. (2011). The immediate impact of different types of television on young children's executive function. Pediatrics, 128(4), 644–649.
5. Tomopoulos, S., et al. (2010). Infant media exposure and toddler development. Archives of Pediatrics & Adolescent Medicine, 164(12), 1105–1111.
6. Twenge, J.M., & Haidt, J. (2018). This is our chance to pull teenagers out of the smartphone trap. The New York Times.
7. American Academy of Pediatrics (2016). Media and Young Minds. Pediatrics, 138(5), e20162591.
8. Hale, L., & Guan, S. (2015). Screen time and sleep among school-aged children and adolescents. Sleep Medicine Reviews, 21, 50–58.
9. Christakis, D.A., Gilkerson, J., Richards, J.A., Zimmerman, F.J., et al. (2009). Audible television and decreased adult words, infant vocalizations, and conversational turns: A population-based study. Archives of Pediatrics & Adolescent Medicine, 163(6), 554–558.
10. Lillard, A.S., Drell, M.B., Richey, E.M., Boguszewski, K., & Smith, E.D. (2015). Further examination of the immediate impact of television on children's executive function. Developmental Psychology, 51(6), 792–805.
11. Kelly, Y., Zilanawala, A., Booker, C., & Sacker, A. (2018). Social media use and adolescent mental health: Findings from the UK Millennium Cohort Study. EClinicalMedicine, 6, 59–68.

Jinsi tunavyofanya utafiti na kulipitia hili